Linoleum – proces powstawania, właściwości i historia naturalnej wykładziny

Czym jest linoleum?

Linoleum to bardzo ciekawe pokrycie podłogowe o bardzo długiej historii. Większość jego składników (97-98% w zależności od producenta) to surowce naturalne, przede wszystkim jest to olej lniany oraz żywice i olej talowy. Poza tym przy produkcji linoleum używa się mączki drzewnej oraz korka. Ciekawostką jest iż linoleum ma podkład z naturalnej juty. Jedyne sztuczne składniki to barwniki oraz lakier (zabezpieczający warstwę wierzchnią wykładziny).

Skład linoleum – z czego powstaje prawdziwe linoleum?

Nazwa linoleum została zaczerpnięta z łaciny i jest złożeniem dwóch słów „linum”- len oraz „oleum”- olej. 

• olej lniany podczas procesu utleniania tworzy główne spoiwo wykładziny tzw. cement,
• olej talowy i żywice naturalne dodawane w celu uelastycznienia cementu linoleum;
• mączka drzewna jako jeden z wypełniaczy, odpowiedzialny za absorpcję barwników, które ją penetruje na wskroś;
• mączka korkowa – nadaje produktowi miękkość, elastyczność oraz izoluje termicznie i akustycznie (np. wycisza kroki),
• wapień, który wzmacnia i wygładza materiał,
• barwniki nadające wykładzinie odpowiednie kolory,
• tkanina jutowa stanowi pokład – nośnik wykładziny.

Proces produkcji linoleum – dlaczego nie da się go przyspieszyć?

Linoleum powstaje w wyniku długotrwałego naturalnego procesu, którego nie można przyśpieszyć. Istotne z ekologicznego punktu widzenia, jest to, że prawie wszystkie odpady technologiczne są wykorzystywane w procesie produkcji linoleum jako surowiec wtórny, a potrzebne surowce są łatwo odnawialne. Przemysłowe wykładziny linoleum są najbardziej naturalnym pokryciem podłogowym – nie ma innego materiału, który miałby chociaż zbliżoną zawartość naturalnego surowca oprócz drewna rzecz jasna.

Właściwości linoleum – dlaczego to materiał premium?

Badania naukowe dowodzą, że linoleum jest najbardziej przyjaznym dla środowiska naturalnego rodzajem wykładziny podłogowej, a w analizach porównawczych jest materiałem podłogowym klasyfikowanym najwyżej podobnie jak lita nielakierowana podłoga drewniana. Naturalny skład przekłada się bezpośrednio na właściwości użytkowe linoleum.

Najważniejsze zalety linoleum:

• naturalna bakteriostatyczność (bez dodatków chemicznych),

• antystatyczność,

• wysoka odporność na ścieranie,

• trudnopalność i niska emisja dymu,

• komfort termiczny – ciepłe i miękkie pod stopą,

• trwałość nawet 20–40 lat.

Dzięki tym cechom linoleum jest często wybierane do:

• szpitali i obiektów medycznych,

• szkół i przedszkoli,

• biur,

• budynków użyteczności publicznej,

• nowoczesnych i ekologicznych domów.

Producenci linoleum w Europie

Obecnie mamy w Europie tylko trzech producentów prawdziwego linoleum:

• FORBO – nazwa handlowa produktu MARMOLEUM,
• TARKETT – nazwa handlowa produktu LINOLEUM (kiedyś używano nazwy LINOSOM),
• DLW – fabryka obecnie należy do koncernu GERFLOR – nazwa handlowa produktu MARMORETTE, COLORETE, LINODUR.

FORBO jest światowym liderem w produkcji linoleum. Pionierem był Frederick Walton, który już w roku 1863 roku opracował, a następnie opatentował technologię produkcji linoleum – I wykładziny elastycznej na świecie. Wynalazek powstał w trakcie poszukiwania bardziej ekologicznego niż guma pokrycia podłogowego. Do dziś jedna z kolekcji wykładzin Marmoleum nosi jego nazwę WALTON.

Historia linoleum – kto je wynalazł?

Jak narodziło się linoleum?

Linoleum powstało w XIX wieku jako odpowiedź na potrzebę trwałej, naturalnej i łatwej do utrzymania w czystości wykładziny podłogowej. Za jego wynalazcę uznaje się Fredericka Waltona, brytyjskiego przedsiębiorcę i chemika–praktyka.

Najważniejsze daty - historia w skrócie, 

• 1860 r. – Walton zauważa, że na powierzchni oleju lnianego tworzy się twarda skórka. Inspirowany tym zjawiskiem zaczyna eksperymenty,
• 1863 r. – otrzymuje patent na linoleum. Nazwa pochodzi z połączenia łacińskich słów: linum – len i oleum – olej,
• 1864 r. – rusza pierwsza fabryka linoleum w Staines (Anglia),

Wkrótce linoleum zdobywa ogromną popularność w Europie i USA. Jako materiał na posadzki było tanie, trwałe i w 100% naturalne. Linoleum było pierwszą elastyczną wykładziną podłogową na świecie. Jedna z kolekcji Marmoleum do dziś nosi nazwę WALTON.

Z czego powstaje linoleum?

Kluczową częścią wynalazku było to, że linoleum składało się wyłącznie z naturalnych surowców:

• utleniony olej lniany (tzw. linoksyn), żywice naturalne,             
• korek lub mączka drzewna, pigmenty            
• juta (materiał pokrywający spód wykładziny)

Dlaczego linoleum stało się rewolucją?

W XIX wieku większość podłóg była drewniana — drogie, czasem niewygodne, trudne w konserwacji. Linoleum było nowatorskim materiałem, tańszym, trwalszym, naturalnym, łatwym do mycia i dostępnym w wielu zróżnicowanych wzorach. Dzięki tym zaletom dość szybko zjednało sobie zwolenników i pojawiło się: w domach, szkołach, szpitalach, statkach,biurach i budynkach użyteczności publicznej.

Ciekawostki o linoleum

• pierwsza „designerska wykładzina” imitująca marmur, drewno i kamień,

• używane przez artystów do linorytu (m.in. Picasso i Matisse),

• obecne w muzealnych rekonstrukcjach wnętrz statków.

Jedną z ciekawostek wykorzystania linoleum na większą skalę było jego zastosowanie na Titanicu i to w wielu częściach statku. Dyskusje historyków i rekonstruktorów wnętrz wskazują, że linoleum było powszechnym materiałem podłogowym na Titanicu, zwłaszcza w częściach użytkowych i komunikacyjnych. Opisy te obejmują nawet wykładzinę na grand staircase, gdzie stosowano tzw. battleship linoleum. Muzealne źródła potwierdzają, że płytki linoleum były również używane na RMS Olympic i były identyczne z tymi zastosowanymi na Titanicu. Znajdowały się m.in. w: salonie jadalnym klasy drugiej, schodach klasy drugiej, zakładzie fryzjerskim, oraz innych częściach statku

Linoleum przeżyło „renesans”. Chociaż w XX wieku zostało wyparte przez PCV, w XXI wieku powróciło dzięki modzie na:

•             naturalne materiały,

•             ekologiczne wykończenia,

•             vintage design.

Różnica między linoleum a wykładziną PVC

Tabela porównawcza: Linoleum vs. Wykładzina PVC